رادیوگرافی پانورامیک دیجیتال
رادیوگرافی دیجیتال
رادیوگرافی پانورامیک دیجیتال (OPG)
یک تصویر کامل از دندان‌ها، فک بالا و پایین و مفاصل فکی با دوز کم اشعه
مدت زمان
معمولاً چند دقیقه
آمادگی
درآوردن اشیای فلزی
درد
بدون درد
جواب
معمولاً همان روز
رادیوگرافی پانورامیک دیجیتال (OPG) چیست؟
رادیوگرافی پانورامیک یا OPG (ارتوپانتوموگرام) نوعی عکس دندان‌پزشکی است که در یک تصویر، همهٔ دندان‌ها، فک بالا و پایین، مفاصل گیجگاهی‌فکی و بخشی از ناحیهٔ سینوس‌های فک بالا را نشان می‌دهد. در این روش، دستگاه به‌آرامی دور سر می‌چرخد و تصویری گسترده و افقی از دهان و فک‌ها ثبت می‌کند.
این عکس به دندانپزشک کمک می‌کند تا وضعیت کلی دندان‌ها، دندان‌های نهفته یا در حال رویش، تحلیل استخوان، ضایعات و کیست‌های فکی و فاصلهٔ ریشه‌ها از ساختارهای مهم مانند کانال عصب فک پایین را ببیند. در نسخهٔ دیجیتال، تصویر بلافاصله روی رایانه نمایش داده می‌شود و قابل ذخیره و ارسال است.
OPG یک تصویر دوبعدی و مروری است و جزئیات هر دندان را به اندازهٔ عکس‌های کوچک داخل دهانی نشان نمی‌دهد. به همین دلیل گاهی دندانپزشک همراه با آن، عکس‌های تکمیلی یا تصویربرداری سه‌بعدی (CBCT) درخواست می‌کند.
کاربردها: چه زمانی انجام می‌شود؟
ارتودنسی
ارزیابی تعداد و وضعیت دندان‌ها، دندان‌های رویش‌نیافته و برنامه‌ریزی درمان ارتودنسی.
دندان عقل
بررسی دندان‌های عقل نهفته یا نیمه‌نهفته و رابطهٔ ریشه‌ها با کانال عصب پیش از جراحی.
ایمپلنت
ارزیابی اولیهٔ استخوان فک پیش از ایمپلنت؛ در بسیاری از موارد برای برنامه‌ریزی دقیق CBCT هم لازم است.
ضایعات و کیست‌های فک
دیدن کیست‌ها، عفونت‌های اطراف ریشه و سایر ضایعات استخوانی فک‌ها.
آسیب‌های فک
بررسی اولیهٔ شکستگی فک پس از ضربه، بر اساس نظر پزشک یا دندانپزشک.
مفصل فکی (TMJ)
نمای کلی از مفاصل گیجگاهی‌فکی در موارد درد یا صدای مفصل؛ برای جزئیات بیشتر گاهی روش‌های دیگر لازم است.
رشد دندانی کودکان
پیگیری رویش دندان‌های دائمی و تشخیص دندان‌های اضافه یا غایب.
ارزیابی کلی دهان
تهیهٔ دید کلی از وضعیت دندان‌ها و استخوان نگه‌دارنده پیش از درمان‌های گسترده.
آمادگی پیش از مراجعه
- پیش از عکس‌برداری همهٔ اشیای فلزی ناحیهٔ سر و گردن را درآورید: گوشواره، گردنبند، سنجاق سر، عینک و پیرسینگ‌های صورت و دهان.
- دندان مصنوعی متحرک، پلاک ارتودنسی متحرک و نگه‌دارنده‌ها را در صورت امکان خارج کنید.
- اگر باردار هستید یا احتمال بارداری دارید، پیش از عکس‌برداری به کارکنان بگویید.
- برگهٔ درخواست دندانپزشک را همراه داشته باشید.
- آمادگی دیگری مانند ناشتایی لازم نیست.
بخش رادیوگرافی پانورامیک
روند انجام، گام‌به‌گام
۱آماده شدن
اشیای فلزی را درمی‌آورید و ممکن است پیش‌بند محافظ به شما داده شود.
۲قرارگیری در دستگاه
معمولاً ایستاده یا نشسته روبه‌روی دستگاه قرار می‌گیرید و چانه را روی تکیه‌گاه می‌گذارید.
۳گاز گرفتن نگه‌دارنده
یک قطعهٔ پلاستیکی یک‌بارمصرف را با دندان‌های جلو گاز می‌گیرید تا فک‌ها در جای درست باشند.
۴تنظیم سر
کارشناس سر را با نشانگرهای نوری تنظیم می‌کند؛ زبان را به سقف دهان بچسبانید و لب‌ها را ببندید.
۵چرخش دستگاه
دستگاه حدود ۱۵ تا ۲۰ ثانیه دور سر می‌چرخد؛ در این مدت کاملاً بی‌حرکت بمانید.
۶گزارش
تصویر بررسی و گزارش می‌شود و نتیجه معمولاً همان روز آماده است.
محدودیت‌های عکس پانورامیک
تصویر پانورامیک برای دید کلی بسیار کاربردی است، اما چون ساختارهای سه‌بعدی روی یک صفحهٔ دوبعدی نمایش داده می‌شوند، ممکن است کمی بزرگ‌نمایی یا هم‌پوشانی در تصویر وجود داشته باشد و جزئیات پوسیدگی‌های کوچک بین دندان‌ها به‌خوبی دیده نشود.
- برای بررسی دقیق پوسیدگی‌های بین دندانی، عکس‌های داخل دهانی (بایت‌وینگ یا پری‌اپیکال) مناسب‌ترند.
- برای اندازه‌گیری دقیق استخوان پیش از ایمپلنت یا بررسی دقیق دندان عقل نزدیک به عصب، دندانپزشک ممکن است CBCT درخواست کند.
- حرکت در زمان چرخش دستگاه، تصویر را تار می‌کند و ممکن است تکرار عکس لازم شود.
عکس پانورامیک برای کودکان
OPG برای کودکان هم انجام می‌شود، به شرط آنکه کودک بتواند آرام بایستد یا بنشیند و حدود ۱۵ تا ۲۰ ثانیه بی‌حرکت بماند. توضیح ساده پیش از عکس و حضور یکی از والدین به همکاری کودک کمک می‌کند. در کودکان، مانند بزرگسالان، عکس فقط باید با درخواست دندانپزشک و در صورت ضرورت گرفته شود.
ایمنی
دوز اشعه در رادیوگرافی پانورامیک دیجیتال بسیار کم است و پرتو به ناحیهٔ فک‌ها محدود می‌شود. با این حال، بر اساس اصل ALARA، این عکس فقط زمانی گرفته می‌شود که برای تشخیص یا برنامه‌ریزی درمان لازم باشد و از تکرار بی‌مورد آن پرهیز می‌شود.
در دوران بارداری، اگر عکس لازم است، به کارکنان اطلاع دهید و پیش از آن با دندانپزشک خود مشورت کنید. عکس‌های غیرفوری معمولاً تا پس از بارداری به تعویق می‌افتند و در موارد ضروری، تصمیم دربارهٔ انجام عکس با دندانپزشک است.
نکات کاربردی
- گوشواره، پیرسینگ و سنجاق سر را از منزل درآورید تا زمان آماده شدن کوتاه‌تر شود.
- اگر عکس پانورامیک قبلی دارید، آن را برای مقایسه همراه بیاورید.
- در زمان چرخش دستگاه، نگاه خود را به روبه‌رو نگه دارید و آب دهان را قورت ندهید.
- تصویر دیجیتال را می‌توانید برای دندانپزشک خود همراه ببرید.
خدمات مرتبط
پرسش‌های متداول
رادیوگرافی پانورامیک (OPG) چیست؟
OPG یک تصویر رادیوگرافی است که همهٔ دندان‌ها، فک بالا و پایین و ساختارهای اطراف را در یک تصویر نشان می‌دهد. دندانپزشکان از آن برای بررسی دندان عقل، پوسیدگی‌های عمقی، ضایعات فک و برنامه‌ریزی درمان استفاده می‌کنند.
پیش از OPG چه آمادگی‌ای لازم است؟
آمادگی خاصی لازم نیست؛ فقط باید اشیای فلزی سر و گردن مانند گوشواره، گردنبند، سنجاق سر، عینک، پیرسینگ و پروتز متحرک دندان را پیش از تصویربرداری خارج کنید.
OPG چقدر طول می‌کشد و آیا درد دارد؟
خود تصویربرداری فقط چند ثانیه طول می‌کشد و بدون درد است. در این مدت باید بی‌حرکت بمانید تا تصویر واضح باشد.
آیا اشعهٔ OPG زیاد است و در بارداری می‌توان آن را انجام داد؟
دوز اشعهٔ OPG پایین است، اما طبق اصل ALARA فقط در صورت نیاز انجام می‌شود و هیچ اشعه‌ای کاملاً بدون خطر نیست. اگر باردار هستید یا احتمال بارداری دارید، پیش از تصویربرداری اطلاع دهید تا با نظر پزشک یا دندانپزشک دربارهٔ ضرورت یا زمان آن تصمیم گرفته شود.
تصویر OPG چه زمانی آماده می‌شود؟
تصویر دیجیتال معمولاً همان روز آماده تحویل است. تفسیر نهایی و برنامهٔ درمان با دندانپزشک یا متخصص معالج است.
انجام این بررسی در مرکز تخصصی رادیولوژی و سونوگرافی دکتر فاطمه صدیقی‌نژاد
ساعات پذیرش: شنبه تا چهارشنبه ۹:۳۰ تا ۱۳:۳۰ و ۱۶:۳۰ تا ۲۱:۳۰؛ پنج‌شنبه ۹:۳۰ تا ۱۳:۳۰؛ جمعه تعطیل. تلفن: ۰۷۴۳۳۳۴۶۶۶۹ و ۰۷۴۳۳۳۴۶۶۶۱
در ساعات کاری مرکز، موارد اورژانسی بدون نوبت قبلی پذیرش می‌شوند. خارج از ساعات کاری، در صورت درد شدید، خونریزی زیاد یا علائم هشدار، به اورژانس بیمارستان مراجعه کنید.
