سونوگرافی پستان
سونوگرافی تخصصی
سونوگرافی پستان
بررسی بدون اشعهٔ توده‌ها، کیست‌ها و غدد لنفاوی زیر بغل
مدت زمان
۱۵ تا ۲۵ دقیقه
آمادگی
آمادگی خاصی ندارد
درد
بدون درد
جواب
معمولاً همان روز
سونوگرافی پستان چیست؟
سونوگرافی پستان با امواج صوتی از بافت پستان و ناحیهٔ زیر بغل تصویر تهیه می‌کند. این روش اشعهٔ یونیزان ندارد و به‌خوبی نشان می‌دهد که یک توده پر از مایع (کیست) است یا توپر.
در خانم‌های جوان‌تر از حدود ۳۰ سال و در دوران بارداری و شیردهی، سونوگرافی معمولاً نخستین روش تصویربرداری برای بررسی تودهٔ قابل لمس یا علائم پستانی است. در سنین بالاتر، سونوگرافی اغلب مکمل ماموگرافی است و جایگزین آن نیست.
سونوگرافی پستان برای آقایان نیز انجام می‌شود؛ برای مثال در بزرگی پستان (ژنیکوماستی) یا لمس توده در ناحیهٔ پستان.
کاربردها: چه زمانی انجام می‌شود؟
تودهٔ قابل لمس
بررسی توده‌ای که خود فرد یا پزشک در معاینه لمس کرده است.
کیست یا تودهٔ توپر
تشخیص کیست ساده از تودهٔ توپر و توصیف ویژگی‌های آن.
مکمل ماموگرافی
بررسی تکمیلی در پستان‌های متراکم یا یافته‌های نامشخص ماموگرافی.
بارداری و شیردهی
بررسی توده، درد یا التهاب پستان در بارداری و شیردهی، از جمله آبسه و ماستیت.
غدد لنفاوی زیر بغل
ارزیابی غدد لنفاوی بزرگ یا غیرطبیعی زیر بغل.
درد و ترشح نوک پستان
بررسی مجاری پشت نوک پستان و علت‌های احتمالی درد موضعی یا ترشح.
ژنیکوماستی در آقایان
تمایز بزرگی بافت غده‌ای پستان از چربی یا تودهٔ دیگر در آقایان.
راهنمای نمونه‌برداری
هدایت سوزن در FNA یا تخلیهٔ کیست.
آمادگی پیش از مراجعه
- این سونوگرافی ناشتایی یا آمادگی خاصی لازم ندارد.
- لباس دوتکه بپوشید تا فقط بالاتنه را برای آزمون آماده کنید.
- گزارش و تصاویر ماموگرافی و سونوگرافی‌های قبلی را برای مقایسه همراه داشته باشید.
- محل توده یا ناحیهٔ دردناک را پیش از آزمون به سونوگرافیست نشان دهید.
- بارداری، شیردهی، سابقهٔ جراحی یا پروتز پستان و سابقهٔ خانوادگی سرطان پستان را اعلام کنید.
روند انجام، قدم به قدم
۱آماده شدن
بالاتنه را آزاد می‌کنید و روی تخت به پشت یا کمی به پهلو دراز می‌کشید و دست را بالای سر قرار می‌دهید.
۲زدن ژل
ژل سونوگرافی روی پوست پستان زده می‌شود.
۳بررسی هر دو پستان
پروب به‌آرامی و به‌صورت منظم روی تمام بخش‌های پستان حرکت داده می‌شود.
۴بررسی زیر بغل
غدد لنفاوی زیر بغل نیز در همان جلسه بررسی می‌شوند.
۵اندازه‌گیری یافته‌ها
هر یافته اندازه‌گیری و محل آن ثبت می‌شود و در صورت نیاز داپلر رنگی به کار می‌رود.
کیست یا تودهٔ توپر؟
کیست ساده کیسه‌ای پر از مایع با دیوارهٔ نازک است که بسیار شایع است، به‌ویژه در سال‌های پیش از یائسگی، و معمولاً خوش‌خیم است و درمان خاصی نمی‌خواهد. کیست‌های دردناک یا بزرگ را می‌توان با سوزن تخلیه کرد.
توده‌های توپر نیز اغلب خوش‌خیم‌اند، مانند فیبروآدنوم. شکل، حاشیه، جهت قرارگیری و ویژگی‌های دیگر توده در سونوگرافی کمک می‌کند تا مشخص شود پیگیری کافی است یا نمونه‌برداری لازم است.
پستان متراکم و نقش سونوگرافی
در پستان‌های متراکم، بافت غده‌ای زیاد ممکن است بعضی ضایعات را در ماموگرافی پنهان کند. در این وضعیت، پزشک ممکن است سونوگرافی را به‌عنوان بررسی تکمیلی پیشنهاد کند.
سونوگرافی به‌تنهایی جایگزین ماموگرافی غربالگری نیست، زیرا برخی یافته‌ها مانند میکروکلسیفیکاسیون‌ها در ماموگرافی بهتر دیده می‌شوند. ترکیب دو روش بر اساس سن، تراکم پستان و میزان خطر فرد تعیین می‌شود.
طبقه‌بندی BI-RADS
گزارش سونوگرافی و ماموگرافی پستان معمولاً با سیستم BI-RADS کالج رادیولوژی آمریکا جمع‌بندی می‌شود. این عدد نشان می‌دهد یافته‌ها چه اندازه نگران‌کننده‌اند و قدم بعدی چیست؛ تفسیر آن همیشه باید با پزشک معالج انجام شود.
خلاصهٔ گروه‌های BI-RADS
گروه معنا اقدام معمول ۰ ارزیابی ناقص نیاز به تصویربرداری تکمیلی یا مقایسه با تصاویر قبلی ۱ طبیعی (منفی) ادامهٔ برنامهٔ معمول غربالگری ۲ یافتهٔ خوش‌خیم ادامهٔ برنامهٔ معمول غربالگری ۳ احتمالاً خوش‌خیم پیگیری کوتاه‌مدت، معمولاً حدود ۶ ماه بعد ۴ مشکوک نمونه‌برداری توصیه می‌شود ۵ بسیار مشکوک به بدخیمی نمونه‌برداری توصیه می‌شود ۶ بدخیمی اثبات‌شده با نمونه‌برداری برنامه‌ریزی درمان با پزشک معالج ایمنی
سونوگرافی اشعهٔ یونیزان ندارد و در بارداری و شیردهی قابل انجام است. با این حال، مانند هر روش تصویربرداری، تنها در صورت نیاز پزشکی و با رعایت اصل ALARA انجام می‌شود.
سونوگرافی پستان یک آزمون تصویربرداری است و تشخیص قطعی ماهیت یک توده تنها با بررسی پاتولوژی ممکن است. نتیجهٔ طبیعی سونوگرافی نیز به معنای نادیده گرفتن تودهٔ قابل لمس نیست و پیگیری با پزشک باید ادامه یابد.
نکات کاربردی
- گزارش‌ها و تصاویر ماموگرافی و سونوگرافی قبلی را حتماً همراه داشته باشید.
- لباس دوتکه بپوشید تا آماده شدن ساده‌تر باشد.
- اگر توده‌ای لمس کرده‌اید، محل دقیق آن را به سونوگرافیست نشان دهید.
- در شیردهی، شیر دادن یا دوشیدن شیر پیش از آزمون بررسی را راحت‌تر می‌کند.
اگر در دوران شیردهی پستان قرمز، داغ و بسیار دردناک شد و همراه با تب و حال عمومی بد بود، بی‌درنگ به پزشک یا اورژانس بیمارستان مراجعه کنید.
پرسش‌های متداول
آیا سونوگرافی پستان جای ماموگرافی را می‌گیرد؟
خیر. برای غربالگری در سنین توصیه‌شده، ماموگرافی روش اصلی است و سونوگرافی بیشتر نقش تکمیلی دارد، به‌ویژه در پستان‌های متراکم. پزشک معالج ترکیب مناسب دو روش را تعیین می‌کند.
مناسب‌ترین زمان سونوگرافی پستان در طول سیکل ماهانه چه زمانی است؟
سونوگرافی را در هر زمانی می‌توان انجام داد. برخی پزشکان برای کاهش حساسیت و تغییرات هورمونی، هفتهٔ پس از پایان قاعدگی را ترجیح می‌دهند، اما اگر تودهٔ تازه‌ای لمس کرده‌اید، منتظر این زمان نمانید.
آیا در بارداری و شیردهی می‌توان سونوگرافی پستان انجام داد؟
بله. سونوگرافی اشعهٔ یونیزان ندارد و در بارداری و شیردهی معمولاً نخستین روش بررسی پستان است.
اگر در گزارش BI-RADS 3 نوشته شده باشد، چه باید کرد؟
این گروه به معنای یافتهٔ احتمالاً خوش‌خیم است و معمولاً پیگیری کوتاه‌مدت با سونوگرافی، اغلب حدود ۶ ماه بعد، پیشنهاد می‌شود. برنامهٔ پیگیری را با پزشک معالج هماهنگ کنید.
آیا آقایان هم به سونوگرافی پستان نیاز پیدا می‌کنند؟
بله. در بزرگی پستان (ژنیکوماستی) یا لمس توده، بسته به سن و یافته‌ها، پزشک ممکن است سونوگرافی یا ماموگرافی را برای آقایان درخواست کند.
آیا وجود کیست در پستان خطرناک است؟
کیست ساده بسیار شایع و تقریباً همیشه خوش‌خیم است و معمولاً درمان نمی‌خواهد. کیست‌هایی که ظاهر پیچیده دارند ممکن است به پیگیری یا نمونه‌برداری نیاز داشته باشند.
انجام این بررسی در مرکز تخصصی رادیولوژی و سونوگرافی دکتر فاطمه صدیقی‌نژاد
ساعات پذیرش: شنبه تا چهارشنبه ۹:۱۵ تا ۱۳:۳۰ و ۱۶:۱۵ تا ۲۱:۳۰؛ پنجشنبه ۹:۱۵ تا ۱۳:۳۰؛ جمعه تعطیل. تلفن: ۰۷۴۳۳۳۴۶۶۶۹ و ۰۷۴۳۳۳۴۶۶۶۱
در ساعات کاری مرکز، موارد اورژانسی بدون نوبت قبلی پذیرش می‌شوند. خارج از ساعات کاری، در صورت درد شدید، خونریزی زیاد یا علائم هشدار، به اورژانس بیمارستان مراجعه کنید.
