سونوهیستروگرافی
سونوگرافی زنان
سونوهیستروگرافی
بررسی حفرهٔ رحم با تزریق سرم استریل هم‌زمان با سونوگرافی واژینال
مدت زمان
معمولاً ۱۵ تا ۳۰ دقیقه
آمادگی
زمان‌بندی در سیکل
درد
دل‌پیچهٔ خفیف و کوتاه
جواب
معمولاً همان روز
سونوهیستروگرافی چیست؟
سونوهیستروگرافی یا سونوگرافی با تزریق سالین (SIS) روشی برای بررسی دقیق‌تر حفرهٔ داخلی رحم است. در این روش، پس از سونوگرافی واژینال معمولی، مقدار کمی سرم استریل از راه یک لولهٔ بسیار باریک (کاتتر) از دهانهٔ رحم به داخل حفره تزریق می‌شود و هم‌زمان تصویربرداری ادامه می‌یابد.
سرم دیواره‌های رحم را از هم باز می‌کند و سطح داخلی رحم را نمایان می‌سازد. به این ترتیب ضایعاتی مانند پولیپ آندومتر، میوم‌های زیرمخاطی و چسبندگی‌های داخل رحم، که در سونوگرافی معمولی ممکن است به‌خوبی تشخیص داده نشوند، واضح‌تر دیده می‌شوند.
چون این آزمون از راه واژن انجام می‌شود، برای خانم‌های مجرد (دوشیزه) انجام نمی‌شود. سونوهیستروگرافی پرتو یونیزان ندارد و در آن از مادهٔ حاجب یددار استفاده نمی‌شود.
کاربردها: چه زمانی انجام می‌شود؟
خونریزی غیرطبیعی رحم
یافتن علت ساختاری خونریزی‌های نامنظم یا شدید، پیش یا پس از یائسگی.
پولیپ آندومتر
تشخیص پولیپ و تعیین محل و اندازهٔ آن پیش از برنامه‌ریزی درمان.
میوم زیرمخاطی
تعیین میزان برآمدگی میوم به داخل حفرهٔ رحم که در انتخاب روش درمان مؤثر است.
ارزیابی ناباروری
بررسی حفرهٔ رحم پیش از درمان‌های کمک‌باروری مانند IVF.
سقط‌های مکرر
جست‌وجوی علل ساختاری مانند سپتوم رحمی یا چسبندگی داخل رحم.
ضخامت نامشخص آندومتر
روشن کردن اینکه ضخیم شدن آندومتر در سونوگرافی معمولی منتشر است یا ناشی از یک ضایعهٔ موضعی.
آمادگی پیش از مراجعه
- معاینه معمولاً پس از پایان خونریزی قاعدگی و پیش از تخمک‌گذاری، اغلب روز ۵ تا ۱۰ سیکل، انجام می‌شود.
- در صورت احتمال بارداری حتماً اطلاع دهید؛ پزشک ممکن است پیش از آزمون، تست بارداری درخواست کند.
- اگر تب، ترشح بدبو یا درد لگن دارید، پیش از معاینه اطلاع دهید؛ عفونت فعال لگن باید ابتدا درمان شود.
- پزشک ممکن است مصرف یک مسکن ساده مانند ایبوپروفن را حدود یک ساعت پیش از آزمون توصیه کند؛ فقط طبق نظر پزشک عمل کنید.
- مثانه را پیش از معاینه خالی کنید.
- یک نوار بهداشتی همراه داشته باشید، چون پس از آزمون ممکن است کمی ترشح یا لکه‌بینی داشته باشید.
روند انجام، گام‌به‌گام
۱شرح حال و رضایت
زمان قاعدگی، احتمال بارداری و سابقهٔ عفونت لگن پرسیده می‌شود و روش برای شما توضیح داده می‌شود.
۲سونوگرافی واژینال اولیه
ابتدا رحم و تخمدان‌ها به روش معمول بررسی می‌شوند.
۳قرار دادن کاتتر
با کمک اسپکولوم دهانهٔ رحم دیده می‌شود و کاتتر باریک به آرامی وارد آن می‌شود.
۴تزریق سرم و تصویربرداری
هم‌زمان با تزریق آرام سرم استریل، حفرهٔ رحم در نماهای مختلف بررسی می‌شود.
۵پایان و استراحت کوتاه
کاتتر خارج می‌شود و پس از استراحتی کوتاه می‌توانید به فعالیت عادی بازگردید.
چه کسانی نباید این آزمون را انجام دهند؟
سونوهیستروگرافی در برخی شرایط انجام نمی‌شود یا باید به تعویق بیفتد. تصمیم نهایی با پزشک معالج است.
- بارداری یا احتمال بارداری.
- عفونت فعال لگن یا التهاب دهانهٔ رحم؛ آزمون تا پایان درمان به تعویق می‌افتد.
- خونریزی فعال و شدید که کیفیت تصویر را کم می‌کند و معمولاً نشان می‌دهد زمان مناسب سیکل نیست.
- خانم‌های مجرد (دوشیزه).
تفاوت سونوهیستروگرافی و HSG
هر دو آزمون در ارزیابی رحم و ناباروری به کار می‌روند اما به پرسش‌های متفاوتی پاسخ می‌دهند. سونوهیستروگرافی بیشتر برای بررسی حفرهٔ رحم و ضایعات داخل آن مناسب است و هم‌زمان دیوارهٔ رحم و تخمدان‌ها را نیز نشان می‌دهد. هیستروسالپنگوگرافی (HSG) نوعی رادیوگرافی رنگی است که با تزریق مادهٔ حاجب یددار، علاوه بر شکل کلی حفره، باز بودن لوله‌های رحمی را ارزیابی می‌کند.
سونوهیستروگرافی استاندارد برای ارزیابی باز بودن لوله‌ها طراحی نشده است؛ هرچند نوع ویژه‌ای از سونوگرافی با تزریق (HyCoSy) برای این منظور وجود دارد. پزشک بسته به هدف بررسی، یکی از این روش‌ها یا هر دو را درخواست می‌کند. در افرادی که سابقهٔ عفونت لگن یا اتساع لوله‌ها (هیدروسالپنکس) دارند، پزشک ممکن است پیش از هر یک از این آزمون‌ها آنتی‌بیوتیک تجویز کند.
مقایسهٔ سونوهیستروگرافی و HSG
ویژگی سونوهیستروگرافی (SIS) هیستروسالپنگوگرافی (HSG) روش تصویربرداری سونوگرافی واژینال رادیوگرافی با اشعهٔ ایکس کم‌دوز مادهٔ تزریقی سرم استریل (سالین) مادهٔ حاجب یددار پرتو یونیزان ندارد دارد (کم‌دوز) حفرهٔ رحم پولیپ، میوم زیرمخاطی و چسبندگی را به‌خوبی نشان می‌دهد شکل کلی حفره و نقص‌های پرشدگی را نشان می‌دهد لوله‌های رحمی برای ارزیابی باز بودن لوله‌ها طراحی نشده است باز بودن لوله‌ها را ارزیابی می‌کند دیوارهٔ رحم و تخمدان‌ها هم‌زمان قابل بررسی است قابل بررسی نیست زمان معمول در سیکل پس از پایان قاعدگی و پیش از تخمک‌گذاری پس از پایان قاعدگی و پیش از تخمک‌گذاری ایمنی
سونوهیستروگرافی پرتو یونیزان ندارد و در آن از مادهٔ حاجب یددار استفاده نمی‌شود؛ بنابراین واکنش حساسیتی به مادهٔ حاجب در آن مطرح نیست. شایع‌ترین عوارض، دل‌پیچه‌ای شبیه درد قاعدگی در حین یا کمی پس از تزریق و ترشح آبکی یا لکه‌بینی مختصر تا یکی دو روز است.
عفونت لگن پس از این آزمون نادر است اما ممکن است رخ دهد. به همین دلیل آزمون در زمان عفونت فعال انجام نمی‌شود، و اگر در روزهای پس از آن تب، درد رو به افزایش یا ترشح بدبو پیدا کردید، باید سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
نکات کاربردی
- روز نوبت را بر اساس اولین روز آخرین قاعدگی و با هماهنگی پزشک تنظیم کنید.
- گزارش سونوگرافی‌ها و HSG قبلی را همراه داشته باشید.
- برای چند ساعت پس از آزمون فعالیت سنگین برنامه‌ریزی نکنید.
- اگر مجرد هستید، این آزمون انجام نمی‌شود؛ برای بررسی رحم با پزشک دربارهٔ سونوگرافی شکمی مشورت کنید.
اگر پس از آزمون تب، درد شدید یا رو به افزایش لگن، خونریزی شدید یا ترشح بدبو داشتید، فوراً به اورژانس بیمارستان مراجعه کنید.
پرسش‌های متداول
سونوهیستروگرافی چیست؟
سونوهیستروگرافی یا سونوگرافی با تزریق سالین، روشی است که در آن مقدار کمی سرم استریل از طریق یک کاتتر نازک وارد حفرهٔ رحم می‌شود و هم‌زمان سونوگرافی واژینال انجام می‌گیرد. این کار باعث می‌شود پولیپ، فیبروم زیرمخاطی، چسبندگی یا ناهنجاری‌های حفرهٔ رحم بهتر دیده شوند.
مناسب‌ترین زمان انجام سونوهیستروگرافی چه زمانی است؟
معمولاً پس از قطع خونریزی قاعدگی و پیش از تخمک‌گذاری، یعنی تقریباً روزهای ۵ تا ۱۰ چرخه، انجام می‌شود. پیش از معاینه باید از عدم بارداری اطمینان حاصل شود.
چه آمادگی‌ای لازم است؟
مثانه باید خالی باشد و معمولاً ناشتایی لازم نیست. پزشک ممکن است مصرف یک مسکن ساده را حدود یک ساعت پیش از معاینه توصیه کند؛ اگر عفونت لگنی فعال، ترشح غیرطبیعی یا تب دارید، پیش از نوبت اطلاع دهید، چون ممکن است انجام معاینه به تعویق بیفتد.
آیا سونوهیستروگرافی درد دارد و چقدر طول می‌کشد؟
بیشتر خانم‌ها درد خفیف تا متوسطی شبیه درد قاعدگی احساس می‌کنند که معمولاً کوتاه‌مدت است. کل فرایند حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه طول می‌کشد.
پس از سونوهیستروگرافی چه علائمی طبیعی است و چه زمانی باید مراجعه کنم؟
لکه‌بینی خفیف، ترشح آبکی و دل‌درد مختصر تا یکی دو روز طبیعی است. در صورت تب، درد شدید یا رو به افزایش، ترشح بدبو یا خونریزی شدید، فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
جواب سونوهیستروگرافی کی آماده می‌شود و آیا در بارداری انجام می‌شود؟
جواب معمولاً همان روز، بسته به نوع بررسی، آماده می‌شود. این روش در بارداری انجام نمی‌شود.
انجام این بررسی در مرکز تخصصی رادیولوژی و سونوگرافی دکتر فاطمه صدیقی‌نژاد
ساعات پذیرش: شنبه تا چهارشنبه ۹:۳۰ تا ۱۳:۳۰ و ۱۶:۳۰ تا ۲۱:۳۰؛ پنج‌شنبه ۹:۳۰ تا ۱۳:۳۰؛ جمعه تعطیل. تلفن: ۰۷۴۳۳۳۴۶۶۶۹ و ۰۷۴۳۳۳۴۶۶۶۱
در ساعات کاری مرکز، موارد اورژانسی بدون نوبت قبلی پذیرش می‌شوند. خارج از ساعات کاری، در صورت درد شدید، خونریزی زیاد یا علائم هشدار، به اورژانس بیمارستان مراجعه کنید.
